Prezident nimani eʼlon qildi
2026-yil 18-avgustda Xivada Prezidentning tadbirkorlar bilan har yilgi ochiq muloqoti boʻlib oʻtdi. Prezident saytidagi press-relizda aytilishicha, «Sunʼiy intellekt — 10 ming korxona uchun hamkor» dasturi ishga tushiriladi. Korxonalarga AI joriy etish xarajatlarining 50% i qoplab beriladi. Yangi mahsulotlar uchun modellar ishlab chiqishga superkompyuterdan bepul foydalanish imkoni beriladi. Birinchi bosqichga kamida 100 mln dollar ajratiladi (president.uz).
PF-175 farmonida nima deyilgan
2026-yil 27-avgustda, nutqdan toʻqqiz kun oʻtib, Prezident tadbirkorlar bilan VI ochiq muloqot yakunlari boʻyicha PF-175 farmonini imzoladi. Farmon 28-avgustda eʼlon qilindi va kuchga kirdi. Farmonning asosiy matnida AI haqida hech narsa yoʻq. Dastur faqat 3-ilovada — hukumat va idoralarga ishlab chiqish topshirilgan hujjat loyihalari roʻyxatida tilga olinadi. Quyidagi iqtiboslar — lex.uz dagi farmonning rasmiy oʻzbekcha matnidan.
Roʻyxatning 25-bandi «Sunʼiy intellektni joriy qilish orqali korxonalarda boshqaruv samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida» Prezident qarori loyihasini tayyorlashni topshiradi, muddat — 2027-yil fevral. «Loyihada quyidagilar nazarda tutiladi:
- (a) “10 ming korxona uchun — sunʼiy intellekt hamkor” dasturini joriy qilish;
- (b) korxonalarda yangi mahsulot yaratish va ilgʻor texnologiyalarni joriy qilish boʻyicha ilmiy-tadqiqot hamda sunʼiy intellekt joriy qilish xarajatlarining bir qismini qoplab berish;
- (v) yangi mahsulotlar sunʼiy intellekt modelini yaratish maqsadida superkompyuter imkoniyatlaridan bepul foydalanish;
- (g) elektrotexnika, qurilish materiallari va oziq-ovqat sanoatida avtomatlashgan boshqaruv tizimlarini joriy qilish xarajatlarining yarmini qoplab berish».
(a) kichik banddagi dastur — press-relizdagi oʻsha «Sunʼiy intellekt — 10 ming korxona uchun hamkor», farmonda uning nomi biroz boshqacha yozilgan. Nutq bilan asosiy farq — raqamlarda. AI xarajatlari uchun farmon foizni koʻrsatmaydi: 25(b) kichik bandida «bir qismini» deyilgan. 25-banddagi «yarmini» soʻzi faqat 25(g) kichik bandida bor va u yerda gap AI haqida emas, uchta tarmoqdagi avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari haqida boradi. Farmonda AI uchun 50% ham, birinchi bosqichga 100 mln dollar ham yoʻq — na asosiy matnda, na ilovalarda. Bu raqamlar faqat press-relizdan va 18-avgustdagi nutqning qayta bayonlaridan maʼlum.
2027-yil fevral — toʻlovlar boshlanadigan sana emas, loyihani tayyorlash muddati. Qaror qachon va qanday shaklda qabul qilinishini farmon aytmaydi. U toʻlovlar uchun dastur operatori, jamgʻarma yoki byudjet moddasini ham koʻrsatmaydi. Farmonda IT Park umuman tilga olinmagan. Loyihani Vazirlar Mahkamasi, Raqamli texnologiyalar vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda yana uchta idora tayyorlaydi.
OAV nimalarni qoʻshdi
Oʻsha nutqning qayta bayonlarida press-relizda yoʻq tafsilotlar bor. Amaliyot toʻqimachilik tarmogʻini avtomatlashtirishdan boshlangan, keyin u elektrotexnika, qurilish materiallari ishlab chiqarish va oziq-ovqat sanoatiga yoyilmoqda. Bu tarmoqlardagi korxonalarga avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari xarajatlarining yarmi qoplab beriladi. Biznes uchun tayyor AI yechimlari ochiq platformaga joylashtiriladi. Birinchi superkompyuter klasteri iyul oyida Raqamli hukumat loyihalarini boshqarish markazida ishga tushgan, 2027-yilda uning quvvati uch baravar oshiriladi. Ilmiy-tadqiqot ishlari xarajatlarini ham byudjet qoplaydi (Spot, Podrobno.uz, Yuz.uz).
Bu tafsilotlardan ikkitasi farmonda bor. Uchta tarmoqdagi avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari xarajatlarining yarmi — 25(g) kichik bandi. Tadqiqot xarajatlari — 25(b) kichik bandi, lekin bir izoh bilan: faqat «bir qismini» qoplash taklif qilinadi. 25-bandda toʻqimachilik yoʻq: nutqning qayta bayonlarida amaliyot faqat undan boshlangan edi. Tayyor AI yechimlari joylashadigan ochiq platforma ham farmonda yoʻq — u haqda faqat OAVdan maʼlum.
Qaysi qoidalar hali yoʻq
2026-yil 4-oktabr holatiga kompensatsiya tartibini topmadik — na qabul qilingan hujjatlarda, na eʼlon qilingan loyihalarda. PF-175 farmoni faqat dastur haqidagi qaror loyihasini tayyorlashni topshirdi. Demak, hozircha quyidagilar nomaʼlum:
- kim qatnasha oladi — farmon tarmoqlarni faqat avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari uchun koʻrsatadi, AI xarajatlari uchun esa na tarmoq shartlarini, na kompaniya hajmi va tushumiga talablarni qoʻyadi;
- qancha qoplanadi — farmonda AI xarajatlari haqida foiz va yuqori chegarasiz «bir qismi» deyilgan;
- joriy etish xarajatlari deb nima hisoblanadi — ishlab chiqish, litsenziyalar, uskunalar, integratsiya, xodimlarni oʻqitish;
- qachon toʻlanadi — joriy etishdan oldin, keyin, qismlarga boʻlib;
- qaysi hujjatlar kerak va AI haqiqatan joriy etilgani qanday tasdiqlanadi;
- ijrochiga talablar bormi — masalan, yechimni mahalliy kompaniya yoki IT Park rezidenti ishlab chiqishi kerakligi;
- ochiq platforma boʻladimi (farmonda u yoʻq) va kompensatsiya olish uchun yechim albatta unda boʻlishi kerakmi.
Bularning hammasini hali mavjud boʻlmagan hujjat hal qiladi. Bugun «50% ni qanday olish» haqida ishonch bilan gapirayotgan har qanday odam oʻz taxminlarini aytib beryapti.
Dasturni Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 22-sentabrdagi 510-son qarori bilan adashtirmang. U ai.gov.uz portalida xususiy kompaniyalarning AI dasturlari reyestrini yaratadi: davlat organlari, hokimliklar va davlat ulushi 50% va undan ortiq boʻlgan kompaniyalar ularni «taklif soʻrovi» orqali xarid qila olishi uchun. Bu kompensatsiya emas, davlat xaridlari qoidalari: qarorda korxonalarga toʻlovlar yoʻq, u PF-175 farmoniga havola qilmaydi.
Qoidalar chiqqunga qadar nima qilish mumkin
Kompensatsiya tartibi nomaʼlum, lekin har qanday tartibda ham asqotadigan narsalar bor. Ular dasturdan qatʼi nazar foydali.
- Bitta jarayonni tanlang va «oldin» holatini oʻlchang. Qancha ariza, qancha soat, qancha xato, qancha xarajat. Tartib qanday boʻlmasin, «shunday edi, shunday boʻldi» asoslashini, agar «edi» oldindan yozib qoʻyilgan boʻlsa, yigʻish osonroq. Jarayonni qanday tanlashni birinchi navbatda nimani avtomatlashtirish haqidagi maqolada koʻrib chiqqanmiz. Taqqoslash uchun: PQ-246 qaroriga koʻra paxta uchun subsidiya faqat yetishtirish fakti kosmik monitoring orqali tasdiqlangandan keyin toʻlanadi.
- AI xarajatlarini boshqa IT xarajatlaridan alohida yuriting. Alohida shartnoma, alohida dalolatnomalar va hisob-fakturalar. Agar faqat AI joriy etish xarajatlari qoplansa, ularni boshqalaridan ajratishga toʻgʻri keladi, shuning uchun ular umumiy xizmat koʻrsatish shartnomasiga aralashib ketmagani maʼqul.
- Qoidalar eʼlon qilinmaguncha hech kimga «dasturda ishtirok etish uchun» pul toʻlamang. Hozir ishtirok etadigan narsaning oʻzi yoʻq.
- Birlamchi manbalarni kuzating: lex.uz, regulation.adliya.uz (u yerda hujjat loyihalari muhokamaga qoʻyiladi), Prezident sayti, Raqamli texnologiyalar vazirligi, IT Park. AI boʻyicha amaldagi normalarni havolalari bilan «Oʻzbekiston biznesida AI» maʼlumotnomasida jamladik va yangi maʼlumotlar chiqqanda uni yangilab boramiz.
Biz va bu dastur
Biz — dasturiy taʼminot ishlab chiquvchisi va IT Park rezidentimiz, biznes jarayonlariga AI joriy etamiz, shuning uchun dasturni tushunarli sabab bilan kuzatib boryapmiz. Loyihalarimiz kompensatsiyaga tushadimi-yoʻqmi, faqat PF-175 farmoni tayyorlashni topshirgan qarordan (muddat — 2027-yil fevral) va uning asosida tasdiqlanadigan tartibdan maʼlum boʻladi. Mijozlarga narxning yarmini qaytarishni vaʼda qilmaymiz: farmonning oʻzi AI xarajatlari haqida yarmi emas, «bir qismi» deydi. Qaror chiqqanda bu maqolani yangilaymiz.
Biz nimani bilmaymiz
Rasmiy manbalar — lex.uz saytidagi PF-175 farmoni va Prezident saytidagi press-relizning inglizcha versiyasi. 25-band 3-ilovada joylashgan; undan iqtiboslar — lex.uz dagi farmonning rasmiy oʻzbekcha matnidan. AI uchun 50% va 100 mln dollar haqidagi vaʼdalar faqat press-relizda va nutqning qayta bayonlarida bor; toʻqimachilik, ochiq platforma va Raqamli hukumat loyihalarini boshqarish markazidagi superkompyuter klasteri — faqat OAV bayonlarida. 2026-yil 4-oktabrda lex.uz, regulation.adliya.uz va Prezident saytini tekshirdik: kompensatsiya tartibi belgilangan qabul qilingan hujjatni ham, eʼlon qilingan loyihani ham topmadik. Elektrotexnika sanoatini 2030-yilgacha rivojlantirish strategiyasi loyihasining ilovalari (regulation.adliya.uz saytidagi muhokama 15-oktabrgacha davom etadi) ochiq manbalarda yoʻq va biz ularni koʻrmadik. Yangi hujjatlar lex.uz qidiruvida bir necha kun kechikib paydo boʻladi, Prezident qarorlari esa koʻpincha ommaviy muhokamasiz qabul qilinadi, shuning uchun eng yangi maʼlumotni oʻtkazib yuborgan boʻlishimiz mumkin. Bu maqolaning yangilangan sanasini tekshiring.
Joriy etishning oʻzi qanday tashkil etilgani — bosqichlar, muddatlar, narx nimalardan tarkib topishi — «Biznesga AI joriy etish» sahifasida.
Agar bitta jarayonni joriy etishga oldindan tayyorlamoqchi boʻlsangiz — «oldin» oʻlchovi va metrika bilan — uni bosh sahifadagi soʻrovnomada tasvirlab bering yoki Telegramga yozing. Tahlil — 48 soat ichida, bepul.
